أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
220
قانون ( فارسى )
مالند اثر دمل را از بين مىبرد . ورم و جوش : در مرهم قاطى مىكنند و باد سرخ را شفا دهد . زخم و قرحه : زهره را با نطرون و صمغ صنوبر و گل اندلسى مخلوط كنند گرى چركين را شفا دهد . زهرهء گاو را در مرهم وارد كنند در مداواى زخمها ( بجز باد سرخ ) و درد شديد بسيار مفيد است . زهرهء بز نر گوشت زائد را برمىكند . زهرهء گرگ براى زخمهاى عصبى خوب و ترنجيدگى و كزاز ناشى از سرما را مانع است . بايد در مداواى قرحهها كه زهره استعمال مىشود وقت بيمارى و پاكى و پليدى قرحه را سنجيد و زهرهء قوى و ضعيف را بر اين قياس به كار برد . مفاصل : زهرهء بز نر از جمله علاجات پاغر و واريس است . زهرهء گورخر و زهرهء گرگ علاج ترنجيدن و كزاز ناشى از سرماست كه بعد از زخم عصب روى آورند . سر : زهرهء بز نر و گاو نر قرحههاى چركين گوش را معالجه مىنمايند . زهرهء لاشخور با روغن زيتون گرانى گوش را بر طرف سازد و مانع كرى مىشود . زهرهء لاشخور با افشرهء گندناى نبطى گرانى گوش و صداهاى گوش را از بين مىبرد . زهرهء گاو نر مخلوط با نترون و گل اندلسى سرشويه شود سپوسه و شوره را علاج كند . گويند اگر زهرهء گرگ را بليسند در علاج صرع مفيد است . گويند زهرهء لاكپشت زخم و جوش پليد دهان كودكان را شفا دهد و در بينى كشند براى صرع خوب است . همه انواع زهره با بينى سازگارند و در باز كردن پالونهء بندآمده بسيار فعالند . چشم : كليهء زهرهها داروى تم چشمند . زهرهء مرغان شكارى و بويژه خشكيدهء آن در نخستين مرحلهء آب چشم و ( انتشار ) بسيار خوب است اما تا قبلا سر و بدن را تنقيه ندهند نبايد استعمال كنند . از زهرهء چارپايان آنچه براى چشم مفيد است زهرهء آهو است و زهرهء بز و بويژه بز كوهى براى از بين بردن غشاى چشم مفيد است . در ميان پرندگان زهرهء كبك و در ميان ماهيان زهرهء شبوط براى چشم سودمندند . اندامهاى تنفسى : زهرهء گاو نر دهانهء رگهاى بواسيرى را باز مىكند . همهء زهرهها و حتى زهرهء خوك را اگر بر ناف مالند يا بردارند اسهال دهد . زهرهء گاو نر با عسل بر قرحهء پيزى ماليده شود مفيد است . اين مرهم را براى درد زهدان و رگهاى خايه و ورم رگ صافن استعمال كنند مفيد است . زهرها : زهرهء بز نر كوهى و گاو نر پادزهر نيش است . موم : موم صاف از ديوار خانهء زنبور عسل است كه در آن تخم مىگذارد و عسل را نگه مىدارد . موم سياه آتوآشغال كندو است ( برهموم ) . مزاج : معتدل است . خاصيت : نرمش دهد . قرحه را از چرك و پليدى مىآكند . و از آنجا كه مىچسبد و سوراخها را مىبندد نمناكى عارضى مىدهد . موم در همه مرهمهاى سردىبخش و گرمىدهنده وارد است . بدون شك كمى رسانندگى و اندكى گدازندگى را از همسايگى عسل بسيار كسب كرده است . موم سياهى كه آشغال كندو است قوت جاذبهاى دارد كه مىتواند پيكان و خارها را از ژرفا بيرون كشد . لطيف است و كمى پالاينده و بسيار نرمكننده . ورم و جوش : ورم سخت را نرم كند . قرحه : كبره را نرم كند قرحه را پر از پليدى مىنمايد . موم سياه پيكان و خار را برمىكشد . مفاصل : پىها را نرمش دهد . سر : موم سياه بوسيلهء بويى كه در او است عطسهآور است . اندامهاى تنفسى : بر سينه مالند يا بليسند سينه را نرم كند و بويژه اگر با روغن بنفشه معجون شود بسيار مؤثر است . شير گرهشده در پستان زنان شيرده را مىگشايد . چنين به ياد دارم كه ديسقوريدوس سفارش فرموده حبهاى كوچك هريك به اندازهء يك دانه ارزن از موم و روغن بنفشه بسازند و تا ده حب از آن را